Halfeti …

Halfeti M.Ö.855 yılında Asur Kralı III. Salmanassar tarafından zaptedildiği zaman Şitamrat adını taşıyordu.
Yunanlılar bunu değiştirerek Urima adını koydular. Süryaniler ise Kal’a Rhomeyta ve Hesna dhe Romaye adlarını kullanmışlardır.

Şehir Arapların eline geçtikten sonra Kal’at ül Rum adını almıştır. II.yüzyılda Bizanslılar Halfetiye Romaion Koyla adını vermişlerdir.
M.Ö.540 yılında bölge Perslerin egemenliğine girmiş, bu tarihten itibaren pers kültürü ve yazısı hakim kılınmıştır.
M.Ö.245 yılındaki misafir mısırlılardır. Mısırlılar da bu bölgede 100 yıl kadar hakimiyet tesis etmişlerdir.

Akan zaman içinde sırasıyla Sasaniler, Emeviler ve Abbasiler de Halfetinin geçici konukları olmuşlardır.
Yıl 1146 ya geldiğinde Romalıların egemenliği sona eriyor, 1280 yılında Beysari komutasındaki memlûk ordusu
Halfeti’yi kuşatıyor ancak sonuç yağmayla bitiyor. 1290 yılında Eşref komutasındaki Mısır ordusu Halfetiyi
yeniden ele geçiriyor ve ona Kal’at ül müslimin adını veriyordu. 1516 yılında zamanın akışı değişir.
Mcrcidabık savaşını kazanan Osmanlılar Halfetiyi de ele geçirir ve bölgede müslüman ağırlığı artar.
Osmanlılar ilk kez bu dönemde kente Urumgala ve giderek Rumkale demeye bu dönemde başlamıştır.
Kaynak : www.halfeti.gov.tr

Halfeti ilçesinin Şanlıurfa il merkezine uzaklığı 120 Km’dir. Yukarı Göklü adlı bir kasabası 35 köyü ve 34 mezrası vardır. 2000 yılı Genel Nüfus sayımına göre ilçenin nüfusu 33 bin 467’dir. ( İlçe nüfusu 2 bin 608, Köy nüfusu 30 bin 859 ) Arazisinin büyük çoğunluğu Birecik Barajı suları altında kaldığından ilçenin yeni yerleşim alanı olarak Karaotlak bölgesi tesbit edilip ilçe yeniden inşa edildi, Konutlar sahiplerine teslim edildi.
Şu anda , Eskihalfeti denen , bir kısmı sular altında kalmış bölge , yavaş yavaş turistik bir bölgeye dönüşüyor.

Rumkale :

Bu tarihi yapının önceleri adı Hromgla iken bozularak Rumkale denilmiştir. Stratejik konumundan dolayı Asur çağından beri yerleşildiği, hatta burasının Asur Kralı III. Salmanassar tarafından M.O. 855’de zapt edildiği bildirilen “Şitamrat” olduğu, fakat esaslı olarak M.Ö. 9. yüzyıl sonlarında Genç Hitit döneminde tahkim edildiği zannedilmektedir.

Fırat ve Merzimen in kıyılarından itibaren yükselen eteklerde bir dış sur ve kompleks odalardan oluşan bir geçidi ile içeri girilmektedir. Sur bedeninin inşasında bazı kesimlerde kayalık yapının dik uçurumlar gösteren topografyasından azami ölçüde yararlanılmıştır. Halen mevcut taş yapılarda, en eski dönem olarak Geç Helenistik izler ile Roma dönemi mimarisi algılanmaktadır. Ayaktaki mimari kalıntılar ise, Geç Roma ve Ortaçağ karakteri taşımaktadır.

Bunların en ilginci, geniş ve silindirik bir havalandırma kuyusu ile bu kuyunun kenarından helezonik bir yolla aşağı giden ve Fırat sevivesinin altına kadar inerek su ihtiyacını karşılayan sistemdir. 11. yüzyılda Urfa Haçlı Kontluğu döneminde Hromgla’nın önemli bir merkez olduğu bilinmektedir. Hâvarilerden Yohannes’in, burada bir süre inzivaya çekilerek İncil’in müsveddelerini kopya ettiği ve sakladığı, daha sonra bulunan kopyaların Beyrut’a kaçırıldığı söylenmektedir.
Ortaçağ’da Ermenilerin “Hromkla, Süryanilerin ise Kala-Rhomata ismiyle andıkları kale-kent, XII. yy sonlarında Memlukların eline geçmiş ve Kal-at el Müslimin adı verilmiştir. Merc-i Dabık savaşından sonra Osmanlılar’ın eline geçen Rumkale, Halep Eyaletinin Birecik Sancağına bağlı bir kaza haline getirilmiştir.
Rumkale’de halen Türk-İslam dönemine ait bazı yapılar ile harap vaziyette bir de Mescit bulunmaktadır. İlk yapımından itibaren Fırat boyunun güvenliği için kullanıldığına şüphe olmayan kalede sivil ögelerden çok askeri karakterler hissedilmektedir.
Samsat ile Rumkale arasındaki Fırat Vadisi, ilk kullanımının prehistorik dönemde olduğu şüphe götürmeyen mağaralarla doludur. Zaman zaman bir koridor izlenimi veren dik yamaçlarda halen de görülebilen mağaralar ise, Roma döneminde mezar odaları olarak kayaya oyulmuş olan mekanlardır. Bunların birçoğu daha sonradan, özellikle de Haçlı seferleri sırasında Fırat boylarının korunması için araları açılıp geçitlerle yatay ve merdivenlerle dikey olarak birleştirilip savunma mekanları haline getirilmiştir.
Rumkale, Birecik Ovası’nın kuzeyinde, Fırat Nehri’nin kıyı kesiminin doğusunda, Şanlıurfa yoluna bakan bir tepe üzerindedir.

8 thoughts on “Halfeti …

  1. Teşekkürler Jale. Bence bir projen varsa devam et, farklı açılardan farklı gözlemler olabilir, başarılar dileklerimle….

  2. Oguzcum eline sağlık. Ben de Halfeti için bir şey düşünmüştüm sen benim düşündüğümün bir kısmını gerçekleştirmişsin. Tebrik ederim.

Yorum yazabilirsiniz

Translate »
%d bloggers like this: